26 Mart 2017 Pazar    Günün tüm haberleri       Son dakika ekle       Künye       İletişim       Reklam       Üyelik   
ANA SAYFA EKONOMİ İŞ DÜNYASI GÜNDEM FİNANS DÜNYA MEDYA SPOR MAGAZİN
İş'te Gündem Google  
 
 
 
2006 Ekonomi Nobel'i E. Phelps'e gitti
  Deniz Gökçe    11 Ekim 2006 Çarşamba  
2006 Nobel Ekonomi Ödülü 1933 yılında Evanston Illinois'ta doğmuş ABD iktisatçısı Edmund Phelps'e verildi. Phelps 1955 yılında Amherst College'dan mezun oldu ve doktorasını 1959 yılında Yale Üniversitesi'nde yaptı. Sırasıyla Yale ve Pennsylvania Üniversitesi gibi çok prestijli üniversitelerde çalıştıktan sonra 1971 yılında Columbia Üniversitesi'ne yerleşti.

Phelps 1970'li yıllarda son derece popüler bir iktisatçı idi. Kendisi ile o günlerde tanışmış ve bir süre de sohbet etmiştik. Biraz soğuk ve mesafeli duran bir kişiliği vardı. Phelps şöhretini, 1958 yılında A. W. Philips adlı iktisatçının 1861 ve 1957 arasındaki İngiltere verilerinden çıkardığı ampirik bir ilişkinin, aslında farklı şekilde değerlendirilmesine yol açan teorileri ile kazanmıştı.

Philips'in bulduğu ampirik ilişki ABD verilerinde de gözlemleniyordu. O günkü bulgulara göre işsizlik ile enflasyon arasında bir çelişki, ters bir ilişki vardı. Politika belirleyicileri daha az işsizlik isiyorlarsa, daha yüksek enflasyona tahammül etmek zorunda idiler diye düşünülüyordu.

Teknik açıdan bakıldığında ise 1960'lı yıllarda inşa edilen Keynesyen makroekonomik modeller nominal değişkenlerle, reel yani enflasyona göre düzeltilmiş değişkenler arasında ilişki kurmak için ya Philips eğrisini kullamak zorunda idiler ya da Keynesyen olmayan, yani mesela oldukça Monetarist, deflasyon ve enflasyon açıklamaları getirmek zorunda kalıyorlardı.

Yani bugün Türkiye'de olduğu gibi, insanlar işsizliğe daha hassas olduklarından ya para politikasında (aynen bugün Türkiye'de olduğu gibi) daha gevşek para politikası talep etmek veya ücret veya fiyat kontrolleri gibi piyasa dışı zorlama ve yapay önlemler tavsiye etmek zorunda kalıyorlardı.

Bu yaklaşımlar uygulamada, 1970 ve 1980'li yıllarda çifte haneli enflasyon rakamları üretti. Hatta bazen hem enflasyon hem de işsizlik arttı. Bu ortamda önce Philips eğrisinin kaydığı (ekonomi deyimiyle 'shift' etmek) gibi oldukça zayıf açıklamalar getirildi. Ancak 1968 yılında iki ayrı iktisatçı, Edmund Phelps ve Milton Friedman (1976 yılında Nobel kazanmıştı) enflasyon ile işsizliğin değil, enflasyondaki değişim ile işsizliğin ilişkili olduğu tezini ortaya attılar.

Phelps'in oluştuduğu ve beklentilerin mikro firmalar ve işgücü kararlarındaki rolünü ön plana çıkartan teorik modele 'expectations augmented Philips curve' yaklaşımı adı verildi. Bu yaklaşım enflasyonu hızlandırmadan en düşük sürdürülebilir işsizlik oranı ne kadar olabilir araştırmasına yol açtı: Bu işsizlik oranına da NAIRU dendi. Bu modellemelerin doğal sonucu enflasyon ile işsizlik arasında bir çelişki, ters bir ilişki olmadığı tezi oldu. Kısa vadeli stabilizasyon politikasında ise, 'sadece kısa vadeli dalgalamalar ile ilgilenmelidir, uzun vadeli etkisi olamaz' sonucu ortaya çıktı.

Bugün ise farklı bir durum ortada. Mesela W. Niskanen ve A. Reynolds enflasyon ile iki yıl sonraki işsizlik arasındaki pozitif bir ilişki buluyorlar.

Sonuçta bugünkü bulgular, birincisi Philips eğrisi denen ilişki çerçevesinde enflasyon ile işsizik arasında ters bir ilişki pek olmadığı, NAIRU denen doğal işsizlik oranının yanlış hesaplandığı tezini ve enflasyon ile işsizlik arasında, doğru bir modelleme ile pozitif ilişki bile bulunabileceğini gündeme getiriyor.

Ancak Phelps, 20 yıl gibi uzun bir sürede, makro ekonominin mikro temelleri tartışmalarında en güçlü ve yaratıcı teorisyenlerden biri olarak zirvede kaldı ve Nobel ödülünü hak etmiş oldu diye düşünüyoruz.

Phelps optimal sermaye birikimi süreci, beşeri sermaye ve eğitime yatırım gibi konularda da önemli katkılar yaptı, birçok uluslararası ödül kazandı ve çeşitli kamu kuruluşlarına ve uluslararası kuruluşa danışmanlık hizmeti de verdi. Bugün 73 yaşında hala üretmekte!

Phelps uzun zamandır Ekonomi Nobel totosu oyayanlar tarafından kazanma adayı olarak gösterilmekte idi. Sonunda ödülüne ulaştı!

Bu yazı 1107 defa okunmuştur.
 Yorumlar  -   Yorum Ekle                        Toplam 0 yorum var.  Tümünü göster

Bu yazı henüz yorumlanmamış...


 Yazarın Diğer Yazıları
 
  Yazarlar
Şükrü Kızılot

Sosyal güvenlik 2007’de de kara delik
 
Reha Muhtar

Medya-Siyaset-Ticaret
 
Yılmaz Özdil

Al sancak Alsancak'ta
 
Mahmut Övür

'Vahşi milliyetçilik yükseliyor'
 
Cengiz Çandar

Hrant’ın katili Ogün olmayabilir mi?
 
Soner Yalçın

Demokrat Parti’nin ’balans ayarı’
 
Mehmet Altan

Biraz daha gayret...
 
Yavuz Donat

"Cumhur" ne diyor?
 
Hasan Cemal

Çankaya, TÜSİAD, Baykal!
 
Mehmet Barlas

Sadece "Terörle mücadele" gündemli bir siyaset olamaz...
 
Yalçın Doğan

Dünyada en iyi korunan kişi
 
Hurşit Güneş

Gordon Brown ile Tayyip Erdoğan farkı
 
Salih Neftçi

TCMB ve faizler... Ve ‘kaz’
 
İsmail Küçükkaya

Türkiye'nin radikalleşmesi
 
Metin Münir

Hey çocuklar! Ben rap’çi oldum!
 
Bekir Çoşkun

İzmir’de deli dalgalar...
 
Prof. Dr. Aydın Ayaydın

Ülker, Petkim ihalesinde Efes'le birlikte ter dökecek
 
Meliha Okur

Irak'ta Saddam yönetimin devrilmesinin nedeni...
 
Şamil Tayyar

İspatlamazsan şerefsizsin
 
Engin Ardıç

Atatürk üşümez, acıkmaz, yorulmaz
 
Can Dündar

Anadolu’da seks patlaması
 
Güler Kömürcü

Yeni şifre; Suryoyo
 
Serhan Ada

Karadikenin cinsiyeti
 
Emin Çölaşan

Sözcü’nün kitabı ikinci bölüm
 
Sami Kohen

Özür krizi
 
Ali Saydam

Kim olursan ol, yine de ölç!
 
Deniz Gökçe

Meğer Çin'in de kamu borcu çok büyükmüş
 
Şelale Kadak

Kazanan bir takımı değiştirmek aptallık olurdu!
 
Mehmet Ali Birand

Barzani bizi neden bu kadar sinirlendiriyor?
 
Fatih Altaylı

Yayına devam
 
Ergun Babahan

Vatan haini
 
Oktay Ekşi

Gül’ün müjdeleri...
 
Murat Yetkin

MİT'ten 80'inci yılında önemli uyarılar
 
Enis Berberoğlu

Saddam, idamdan 2 gün önce korkudan bayılmış
 
Ahmet Hakan

Her şeyin bedeli var
 
Hıncal Uluç

İş dünyası aslında ne istiyor?..
 
Ahmet Kekeç

Ölçtürün, bakalım ne kadar hainsiniz!
 
Onur Baştürk

Striptizci Aylin e yardım eli
 
Ertuğrul Özkök

Sarmaş dolaş Federasyon Başkanı
 
Serdar Turgut

Penis özgürdür ama kırılgandır
 
  En Popüler Haberler
 
  Hava Durumu
  İstanbul
Pazar Pazartesi  Salı 
7 / 10 °C 5 / 12 °C 4 / 14 °C
 
 
  Üye Girişi
  Üye Adı :
  Şifre :
 
Üye Ol
Şifremi Unuttum
 
 
 
ANA SAYFA   |   GÜNÜN TÜM HABERLERİ   |   ARŞİV   |   ZİYARETÇİ DEFTERİ   |   KÜNYE   |   REKLAM   |   İLETİŞİM

İş'te Gündem'nda yayınlanan her türlü yazı ve haber kaynak belirtilmeden kullanılamaz.  Sayfalarımızda kaynak belirtilerek yayınlanan haberler ilgili kaynağa aittir ve bu haberlerin kopyalanması durumunda, tüm sorumluluk kopyalayan kişi / kuruma ait olacaktır. Başka kaynak veya gazeteden alıntı yazarlar ve site yazarlarına ait yazılardan dolayı İş'te Gündem sorumlu tutulamaz.